Μέχρι και την Τετάρτη (30/09) αναμένεται να ολοκληρώσουν την αποχώρησή τους από τις τελευταίες τους βάσεις στο Ιράκ οι αμερικανικές δυνάμεις, σε μία εξέλιξη που η Τεχεράνη και οι συμμάχοι της παρουσιάζουν ως «νίκη».
Η αποχώρηση, η οποία είχε συμφωνηθεί το 2024 επί προεδρίας Τζο Μπάιντεν και υλοποιείται από την κυβέρνηση Τραμπ, πραγματοποιείται εν μέσω πολεμικής σύγκρουσης των ΗΠΑ με το Ιράν.
Σύμφωνα με το Reuters, η εν λόγω εξέλιξη δημιουργεί νέα δεδομένα για την ασφάλεια και την πολιτική ισορροπία στο Ιράκ. Αναλυτές εκτιμούν ότι η απουσία αμερικανικών δυνάμεων ενδέχεται να ενισχύση τη σφαίρα επιρροής της Τεχεράνης στην περιοχή. Παράλληλα, εκφράζονται εύλογες ανησυχίες ότι το κενό μπορεί να αξιοποιηθεί και από το Ισλαμικό Κράτος.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Η Τεχεράνη βλέπει στρατηγικό όφελος
Ο Ιρακινός αναλυτής ασφαλείας Τζασίμ αλ-Μπαχντλί, ο οποίος ειδικεύεται στη μελέτη των σιιτικών ένοπλων οργανώσεων που έχουν σχέσεις με το Ιράν, εκτιμά ότι η αποχώρηση της αμερικανικής παρουσίας αφαιρεί ένα σημαντικό αντίβαρο στην επιρροή της Τεχεράνης στο Ιράκ.
Όπως ανέφερε στο Reuters, οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές αναμένεται να παρουσιάσουν την εξέλιξη ως επιτυχία της δράσης τους και να επιχειρήσουν να αξιοποιήσουν τη δυναμική αυτή για να αυξήσουν την επιρροή τους στις αποφάσεις που αφορούν την ασφάλεια και την πολιτική της χώρας.
Από την πλευρά του, ο Αμπού Μοτζτάμπα αλ-Γιασίρι, διοικητής της «Ισλαμικής Αντίστασης στο Ιράκ», μιας ομπρέλας φιλοϊρανικών ένοπλων οργανώσεων, χαρακτήρισε την αποχώρηση «ιστορική νίκη» και «ήττα» της αμερικανικής πολιτικής στο Ιράκ.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η 30ή Σεπτεμβρίου θα αποτελέσει ημέρα συμβολισμού για τις οργανώσεις της λεγόμενης «αντίστασης».
«Το Ιράκ δεν είναι ακόμη έτοιμο»
Παρά το γεγονός ότι η αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων έχει ευρεία υποστήριξη μεταξύ των Ιρακινών που επιθυμούν την πλήρη κυριαρχία της χώρας, υπάρχουν και έντονες επιφυλάξεις για το χρονοδιάγραμμα. Ο Αμπντουλραχμάν αλ-Ζουμπάι, σουνίτης φυλετικός ηγέτης από τη Φαλούτζα, υποστήριξε ότι το Ιράκ δεν έχει ακόμη αποκτήσει την απαιτούμενη ετοιμότητα για να αναλάβει πλήρως το σύνολο των αρμοδιοτήτων ασφαλείας.
Το βασικό ζήτημα, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι η επιθυμία για εθνική κυριαρχία, αλλά ο κίνδυνος να δημιουργηθεί κενό ασφαλείας μετά την αποχώρηση της διεθνούς δύναμης.
Από την εισβολή του 2003 στην επιστροφή κατά του ISIS
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέβαλαν στο Ιράκ το 2003, ανατρέποντας τον Σαντάμ Χουσεΐν. Ακολούθησε πολυετής αμερικανική στρατιωτική παρουσία και μάχη κατά της ένοπλης εξέγερσης, μέχρι την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων στα τέλη του 2011.
Ωστόσο, η αμερικανική στρατιωτική παρουσία επέστρεψε λιγότερο από τρία χρόνια αργότερα, αυτή τη φορά στο πλαίσιο της διεθνούς εκστρατείας εναντίον του Ισλαμικού Κράτους. Οι αμερικανικές και συμμαχικές δυνάμεις συνεργάστηκαν με τις ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας κατά την πολεμική επιχείρηση που οδήγησε στην απώλεια των εδαφών που είχε καταλάβει το ISIS μεταξύ 2014 και 2017.
Συνολικά, περίπου 4.500 Αμερικανοί έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των περισσότερων από δύο δεκαετιών αμερικανικής στρατιωτικής εμπλοκής στο Ιράκ. Τα τελευταία χρόνια, το Ιράκ αποτέλεσε μια ιδιαίτερη περίπτωση στη Μέση Ανατολή, καθώς διατηρούσε παράλληλα στενές πολιτικές και στρατιωτικές σχέσεις τόσο με την Ουάσινγκτον όσο και με την Τεχεράνη.
Η αντιπαράθεση των δύο χωρών είχε επανειλημμένα μεταφερθεί στο ιρακινό έδαφος. Το 2020, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν επίθεση κοντά στο αεροδρόμιο της Βαγδάτης, κατά την οποία σκοτώθηκε ο Ιρανός στρατηγός Κασέμ Σουλεϊμανί. Ακολούθησαν επανειλημμένες επιθέσεις φιλοϊρανικών οργανώσεων εναντίον αμερικανικών εγκαταστάσεων και αμερικανικά αντίποινα.
Η «νίκη» του άξονα του Ιράν
Η Τεχεράνη έχει θέσει ως στρατηγικό στόχο την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων από τη Μέση Ανατολή και παρουσιάζει την αποχώρηση από το Ιράκ ως επιτυχία του λεγόμενου «άξονα αντίστασης», δηλαδή του δικτύου ένοπλων οργανώσεων που διατηρούν σχέσεις και συνεργασία με το Ιράν.
Ο Αμίρ Χαγιάτ Μοκαντάμ, αντιπρόεδρος της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας του ιρανικού Κοινοβουλίου, δήλωσε ότι μετά την αποχώρηση των Αμερικανών αναμένεται να επικρατήσει μεγαλύτερη ασφάλεια στο Ιράκ.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον έχει κατηγορήσει φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ ότι συμμετέχουν στην ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση, πραγματοποιώντας επιθέσεις σε γειτονικές χώρες υπό την καθοδήγηση της Τεχεράνης. Η ιρακινή κυβέρνηση, από την πλευρά της, δηλώνει ότι επιχειρεί να περιορίσει την επιρροή των ένοπλων αυτών οργανώσεων.
Φόβοι για επιστροφή του ISIS
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στις ιρακινές αρχές ασφαλείας και η πιθανότητα το Ισλαμικό Κράτος να εκμεταλλευτεί τις αλλαγές που προκαλεί η αμερικανική αποχώρηση. Παρά την ήττα του «χαλιφάτου» του σχεδόν μία δεκαετία πριν, το ISIS εξακολουθεί να διαθέτει δίκτυα «υπνώττουσων» κυττάρων στο Ιράκ.
Ο Κούρδος διοικητής Σιρβάν Μπαρζανί δήλωσε ότι η αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων θα μπορούσε να περιορίσει την πρόσβαση των ιρακινών δυνάμεων σε κρίσιμες δυνατότητες, όπως οι πληροφορίες, η υλικοτεχνική υποστήριξη και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Ο ίδιος υποστήριξε ότι τις τελευταίες εβδομάδες έχουν καταγραφεί κινήσεις μελών των πυρήνων του ISIS, εκτιμώντας ότι η ανακοίνωση της αποχώρησης έχει ενισχύσει το ηθικό τους. Παράλληλα, ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας εντόπισαν, σύμφωνα με αξιωματούχους ασφαλείας και του στρατού, σχέδιο που φέρεται να αφορούσε επιθέσεις αυτοκτονίας με αφορμή την ολοκλήρωση της αποχώρησης.
Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τις ανησυχίες ότι, παρά τις σημαντικές στρατιωτικές ήττες του, το ISIS εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να εκμεταλλεύεται κενά ασφαλείας και να πραγματοποιεί αιματηρές επιθέσεις.
