Θα δω τους νέους Μεσσίες να υψώνονται στους ουρανούς
Το σκοτάδι να πυκνώνει γύρω μου
Χάρης Βλαβιανός,Ο άγγελος της Ιστορίας
Αν κάτι χαρακτηρίζει την εποχή μας αυτό είναι η γενική θολούρα για τα πρόσωπα και τα πράγματα,για τις meta-ιδέες και το Νέο Κόσμο.
Είναι η εποχή παράξενη,αλλά κι εμείς δρούμε σαν «ξένοι», με την έννοια της αδυναμίας κατανόησης της πραγματικότητας.
Θα περιοριστώ σε ορισμένες πτυχές αυτής της παραδοξότητας.
1. Αν η πολιτική είναι «θέατρο» ,τότε πρέπει να πρωταγωνιστούν οι καλύτεροι θεατρίνοι και κομπάρσοι και να καθοδηγούνται από έμπειρους υποβολείς και ορατούς χρηματοδότες.
Αν δεν είναι «θέατρο», τότε πρέπει να πέσουν όλες οι μάσκες, να αφαιρεθούν «τα προσωπεία» των ρόλων για να δούμε τι κρύβουν, ποιό «ήθος ποιούν» οι ηθοποιοί της πολιτικής.
Το ότι οι θεατές χειροκροτούν κάθε παράσταση, δραματική ή κωμική, είναι προφανώς πρόβλημα έλλειψης Παιδείας, οπότε εκφεύγει της προσέγγισής μας.
2. Η παιδαγωγική του πολέμου (Αντώνης Σμυρναίος) κι εν γένει η παιδαγωγία του φόβου και των κινδύνων δεν φαίνεται να μας δια-μορφώνει διαφορετικά απ’ότι η Ειρήνη (ή καλύτερα,ο μη-πόλεμος).
Αυτο-παιδαγωγούμεθα από μόνοι μας (sic) με βάση στερεότυπα, ιδεοληψίες και θρησκοληψίες περί Δίκαιου πολέμου ή και καλής Βίας. Δεν έχουμε ανάγκη από Διαφωτισμό.
Το γνωστό «είμαι με τον άνθρωπο» έχει όμως αντικατασταθεί τον τελευταίο καιρό με το «είμαι με την επιβίωσή μου».
Στις κρίσεις φαίνεται η έλλειψη αυτογνωσίας ή η υποκρισία των ιδεοληπτικών.
Κι αυτό γιατί τα ιστορικά γεγονότα δεν έχουν για το νεο-έλληνα νόημα, πέραν των ερμηνειών που δίνει κάθε πολιτικός χώρος.
Πιστεύουμε σε ό,τι μας λένε γιατί τους εμπιστευόμαστε ή γιατί φοβόμαστε τόσο,ώστε να «πιανόμαστε» από οποιονδήποτε;
That’s the question. Ζούμε σ’επικίνδυνες καταστάσεις,όμως τις βιώνουμε σαν ευκαιρίες παράλυσης των θεσμών και αμπελοφιλοσοφίας για το τι είναι «ανθρωπιστικό» και τι «βάρβαρο», αντί να αναλύουμε καλύτερα τις διεξόδους.
3. Η ανασυγκρότηση και ανασύνθεση των προοδευτικών (κεντροαριστερών;) δυνάμεων προσκρούει σε ηγεμονισμούς, ρεφορμισμούς, δημοκρατικούς καπιταλισμούς, γιαχνί πατριωτισμούς και γενικά σε όλους τους ....ισμούς, με αποτέλεσμα να τους διαφεύγει (οριστικά;) ο κυβερνητισμός,που ζητάει ο λαός.
Οι μεγαλοστομίες και οι εξαγγελίες θαυμάτων δεν έχουν πλέον ακροατήριο,όμως οι παλιές καραβάνες και τα νέα φυντανάκια εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τα ίδια κλισέ ήττας
4. Η συνταγματική αναθεώρηση και η ίδρυση νέων (;) κομμάτων (όλοι είναι ένα βήμα πριν... από το κόμμα της Ιθάκης, των Τεμπών, του Πολέμου, του Τραμπ, του Τέως κλπ) ομοιάζουν με αστυνομική ιστορία,όπου το μυστήριο, το στόρυ, οι καλοί και οι κακοί και τελικά η Κάθαρση παραμένουν μέχρι στιγμής άγνωστοι (ακόμα και στους συγγραφείς).
5.Την ώρα που μερικοί θαυμάζουν (μέχρι νεοτέρας) τον Σάντσεθ κι άλλοι κάνουν φύρδην-μίγδην εσωτερική αντιπολίτευση (στο όνομα ποιανού;), την ώρα που τα fake news, κυρίως των «εφαψιών δημοσιογράφων της εξουσίας» (Δ.Μανιάτης, Νέα 9/3/26), έχουν υποκαταστήσει τον καθαρό πολιτικό λόγο, την ίδια ώρα το Σύστημα προ-ετοιμάζει τη νέα γενιά των «Αρίστων», βραβεύει εαυτούς/εαυτές και αλλήλους/αλλήλες, πείθει «αριστερούς/ές» προσωπικότητες του ακαδημαϊκού χώρου να συμμετάσχουν σε κεντροδεξιές συμμαχίες, δημιουργεί ένα μη-κομματικό/ιδεολογικό πλαίσιο διακυβέρνησης, την ίδια ώρα οι διανοούμενοι του Τίποτα παρα-μιλούν για το ποιός περπατάει στη σωστή πλευρά της Ιστορίας.
Αν, όπως έχει ειπωθεί, «η Ιστορία δεν είναι αθώα», το ίδιο ισχύει και για τους νεο-έλληνες αφηγητές παραμυθιών και παραμυθίας.
Ούτε εμείς είμαστε «αθώοι», όσο κι αν παίζουμε τους αφελείς παλίμπαιδες.
Δεν είμαστε ένοχοι για όλα, αλλά δεν στερούμαστε ευθυνών για το φύρδην-μίγδην τρόπο ζωής μας και δράσης μας.
Το Χάος και η τεθλασμένη γραμμή δεν αποτελούν πάντοτε την ορθότερη οδό λυτρωμού,όσους Μεσσίες κι αν περιμένουμε να μας σώσουν.
(Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηξητής κοινωνιολογίας, πρώην υπουργός, μέλος της Επιτροπής Διεύρυνσης του ΠΑΣΟΚ).
