Οι αστρονόμοι βρίσκονται διαρκώς σε αναζήτηση ραδιοσημάτων από τα βάθη του διαστήματος. Εδώ στη Γη, άλλωστε, βασιζόμαστε σε αυτά για σχεδόν κάθε μορφή ασύρματης επικοινωνίας — από το Bluetooth και το Wi-Fi, που πιθανότατα χρησιμοποιείς καθημερινά, μέχρι τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας.
Πολλοί πλανήτες και άλλα ουράνια σώματα, ωστόσο, εκπέμπουν φυσικά τα δικά τους ραδιοσήματα. Χάρη στις πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις, οι επιστήμονες μπορούν πλέον να τα αξιοποιούν για να ερευνήσουν τι συμβαίνει ακόμη και σε πλανήτες που βρίσκονται σε άλλα αστρικά συστήματα.
Το καλοκαίρι του 2026, οι αστρονόμοι κατέγραψαν μια πρωτιά για την επιστήμη: ραδιοκύματα τα οποία εκπέμπονταν από έναν εξωπλανήτη, δηλαδή έναν πλανήτη εκτός του δικού μας ηλιακού συστήματος.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, ο πλανήτης Beta Pictoris b - ένας γίγαντας αερίου με μάζα περίπου 10 φορές μεγαλύτερη του Δία, σε απόσταση 63 ετών φωτός - εξέπεμπε σταθερά ραδιοσήματα. Η ανίχνευση έγινε με τη βοήθεια της συστοιχίας MeerKAT, ενός συστήματος 64 διασυνδεδεμένων ραδιοτηλεσκοπίων. Το όνομά της δεν είναι απλώς ένα ευρηματικό ακρωνύμιο, καθώς βρίσκεται όντως στο Εθνικό Πάρκο Meerkat στη Νότια Αφρική, μια περιοχή γεμάτη από τα ομώνυμα ζωάκια (σουρικάτες).
Συνήθως, όταν ακούμε για ραδιοσήματα από έναν πλανήτη, το μυαλό μας πάει αμέσως σε εξωγήινη ζωή. Άλλωστε, κι εμείς βομβαρδίζουμε το διάστημα με ραδιοκύματα μέσω των τηλεοπτικών εκπομπών και των κεραιών μας. Παρότι όμως τα δικά μας σήματα είναι τεχνητά, το σύμπαν μπορεί να παράγει τα δικά του φυσικά ραδιοκύματα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι αστρονόμοι περιέγραψαν τα σήματα ως «ραδιοεκπομπή σέλαος», ένα φαινόμενο που προϋποθέτει την ύπαρξη μαγνητικού πεδίου ή ατμόσφαιρας.
Ένα τεράστιο βήμα για την επιστήμη
Βέβαια, ο Beta Pictoris b δεν είναι ο πρώτος πλανήτης που «προδίδει» την παρουσία του μέσω ραδιοσημάτων. Ο Δίας εκπέμπει παρόμοια σήματα, ενώ πέρυσι το MeerKAT κατέγραψε αντίστοιχες εκπομπές από τον κομήτη 3I/Atlas (αν και αυτές οφείλονταν σε ρίζες υδροξυλίου που απορρόφησαν τα ραδιοκύματα του περιβάλλοντος). Οι συνέπειες όμως αυτής της ανακάλυψης είναι εντελώς διαφορετικές, όχι μόνο για τον ίδιο τον πλανήτη αλλά συνολικά για την αστρονομία.
Αρχικά, οι ερευνητές αναρωτήθηκαν αν τα σήματα προέρχονταν τελικά από τον πλανήτη ή από το μητρικό του άστρο, τον Beta Pictoris. Χρησιμοποιώντας όμως ραδιοεικόνες και συστήματα χωρικής αναφοράς, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα κύματα γεννιούνταν όντως στον Beta Pictoris b. Συγκεκριμένα, τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα προέκυψαν από τη «ζεύξη μαγνητόσφαιρας-ιονόσφαιρας», δηλαδή τον μηχανισμό που δημιουργεί οπτικά φαινόμενα όπως το βόρειο σέλας.
Το σημαντικότερο δεν είναι απλώς ότι στον πλανήτη αυτόν συμβαίνουν εντυπωσιακά φωτεινά σέλαα τα οποία δεν θα μπορέσουμε ποτέ να δούμε από κοντά. Για πρώτη φορά, οι επιστήμονες κατάφεραν να εντοπίσουν ραδιοεκπομπές από έναν εξωπλανήτη και να τις χρησιμοποιήσουν για να μετρήσουν το μαγνητικό του πεδίο, το οποίο αποδείχθηκε πάνω από 1.000 φορές ισχυρότερο από της Γης.
Οι προεκτάσεις αυτής της ανακάλυψης δεν σταματούν εδώ. Όπως δήλωσε στους New York Times η Yvette Cendes, μία από τους συγγραφείς της μελέτης, η ύπαρξη μαγνητόσφαιρας αποτελεί βασικό δείκτη για το κατά πόσον ένας πλανήτης μπορεί να είναι φιλόξενος για τη ζωή. Παρότι ο Beta Pictoris b αποκλείεται, καθώς πρόκειται για γίγαντα αερίου, οι αστρονόμοι διαθέτουν πλέον έναν πολύτιμο «οδηγό» για να εντοπίζουν εξωπλανήτες με ισχυρά μαγνητικά πεδία που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν ζωή.
Ποιος ξέρει; Ίσως τελικά καταφέρουμε να εντοπίσουμε έναν υποψήφιο πλανήτη ακόμη πιο κοντά μας από τον HD 20794 d - μια θεωρητικά κατοικήσιμη «Υπερ-Γη» που απέχει μόλις 20 έτη φωτός.
Πηγή: bgr.com
